03.12.2009 r.

Frank Ackerman o ekonomii zmiany klimatu

Agnieszka Toczydłowska

Tytuł nowej książki Franka Ackermana: Can We Afford the Future? The Economics of the Warming World jest intrygujący, jednak lektura może rozczarować tych czytelników, którzy oczekują odpowiedzi na rozwiązanie palącego problemu zmiany klimatu.

Użyty zwrot „pozwolić sobie” na coś (ang. to afford) wskazywałby, że autor podejmie próbę wyznaczenia ceny przyszłości. Tymczasem Ackerman jest przeciwny finansowemu wyliczaniu kosztów i zysków, które są wynikiem podjęcia walki ze zmianą klimatu.

Recenzowanie książki Ackermana nastręcza trudności, ponieważ sama publikacja jest zbiorem recenzji pozycji z zakresu ekonomii zmiany klimatu, autorstwa światowych specjalistów w tej dziedzinie, takich jak: Nordhaus, Stern, czy Lomborg. Jednak w przeciwieństwie do prac, o bardziej naukowym charakterze Can We Afford... jest adresowana do szerokiej publiczności. Autor używa zrozumiałego języka i barwnych porównań. Jego praca aspiruje do bycia pomostem między wiedzą potoczną o zmianie klimatu a dyscypliną akademicką.

Ackerman zaczyna od stwierdzenia - era „debaty” na temat zmiany klimatu dobiegła końca. Wszystko zostało już powiedziane. I jakkolwiek wszyscy zdają sobie sprawę z tego problemu (poza ekosceptykami, którzy tworzą relatywnie niewielką grupę), niewielu ma pomysł na to, jak go rozwiązać. Nie pomaga w tym stanowisko tradycyjnej ekonomii, która skłania się raczej ku bierności w tej kwestii twierdząc, że podejmowanie jakichkolwiek działań jest zbyt kosztowne.

Rzeczywiście, jeśli dokonać prostej analizy koszty versus zyski, to te pierwsze przeważają, szczególnie w krótkiej perspektywie czasowej. Autor twierdzi jednak, że „ekonomia klimatu” jest rozwiązaniem wszystkich tych problemów i pozwala pogodzić koncentruje się na czterech kluczowych zagadnieniach: stopy dyskontowej, polityki rządu, kosztów i zysków.

Stopa dyskontowa

W pierwszym rozdziale Ackerman w przejrzysty sposób wyjaśnia pojęcie stopy dyskontowej na przykładzie oszczędności poczynionych z myślą o następnych pokoleniach, naszych wnukach. Naszym celem jest przekazanie im konkretnej kwoty za określony czas (np. 100 złotych za 60 lat). Stopa dyskonta określa ile musimy odłożyć w tym momencie; im wyższa stopa, tym mniejsze koszty początkowe. Koncepcję stopy dyskontowej autor odnosi do zmiany klimatu. Prezentuje argumenty zarówno za wysoką, jak i niską stopą dyskontową. Nie opowiada się jednak za konkretnym stanowiskiem..

Polisa na zmianę klimatu?

W kolejnym  rozdziale Ackerman porusza kwestie polityk państwowych. Trudności w obraniu przez rządy konkretnego kierunku działań wynikają z problemu oceny skutków, jakie dana polityka może przynieść. Ackerman sugeruje spojrzenie na tę kwestię z punktu widzenia opracowanego przez siebie modelu opartego  o mechanizm polisy ubezpieczeniowej.

Według Ackermana ludzie są skłonni ponieść koszty ubezpieczenia na wypadek śmierci, pożaru, klęsk żywiołowych i wielu innych zdarzeń o relatywnie niskim poziomie prawdopodobieństwa. Większość z tych osób nigdy nie odniesie z tytułu takiego ubezpieczenia  korzyści finansowej (co więcej, ma nadzieję, że nigdy nie będzie musiała skorzystać z takiej polisy). Dlaczego zatem nie ubezpieczyć się od kataklizmu, który miliony osób będzie kosztował życie i przyniesie straty materialne trudne do wyobrażenia?

Porównanie z ubezpieczeniem wydaje się być pomysłowe, ale już samo pojmowanie ubezpieczenia, jakie przedstawia nam autor  jest według mnie niejasne. „Na ogół nie skarżymy się naszemu ubezpieczycielowi na wysoką cenę składek, kiedy zwracamy się do niego, by uniknąć pożarów i pozostać w dobrym zdrowiu.” Czy ubezpieczenie może być rozwiązaniem? Przecież nawet najwyższa składka nie zagwarantuje, że nasz dom nie spłonie, a my nie zginiemy następnego dnia w wypadku samochodowym. Celem polisy jest jedynie zabezpieczenie funduszu, który ma nam zrekompensować straty materialne.

Dobre i złe koszty

Trzecie z poruszonych w publikacji zagadnień, to zyski wynikające z przeciwdziałania zmianie klimatu.  Autor przewrotnie określa je jako koszty pozostawania biernym. Przywołując swoje wcześniejsze badania, Ackerman ubolewa nad faktem, że największe zainteresowanie mediów i opinii publicznej budzą te koszty, które da się wyrazić w ujęciu finansowym. Poucza nas przy tym, że najważniejsze w zwalczaniu zmiany klimatu jest ludzkie życie i ochrona ekosystemów.

Ostatni z czterech problemów podniesionych przez Ackermana to koszty. Jest to moim zdaniem jeden z najlepszych fragmentów publikacji. Oprócz wyjaśnienia dwóch alternatywnych stanowisk dotyczących kosztów przeciwdziałania zmianie klimatu, autor ucieka się do trafnej metafory  – porównuje koszty zmiany klimatu do cholesterolu. Mamy zatem dobre i złe koszty, obydwa rodzaje konieczne do poniesienia. Dobre koszty, to te dotyczące przeciwdziałania zmianie klimatu (jak inwestowanie w nowoczesne technologie), a złe to koszty usuwania skutków zmiany klimatu.

Podsumowanie

Podsumowując, publikacja Can we afford… oferuje alternatywne rozumienie ekonomii zmiany klimatu. Jednak moim zdaniem niektóre twierdzenia autora są dość ryzykowne, jeśli nie błędne jak np. porównanie polityki zwalczania zmiany klimatu do ubezpieczenia na życie. Przyjęta w publikacji nieco apokaliptyczna wizja ogromnej klimatycznej katastrofy, ryzykowne porównania i twierdzenia obniżają jej wartość, jako przewodnika po „climate economics”. Natomiast idea zamknięcia całego spektrum zagadnień zmiany klimatu w czterech sloganach, które sam autor nazywa „bumper stickers”, moim zdaniem nieco trywializuje poruszany problem.

Can We Afford the Future? jest książką, w której czytelnik odnajdzie ciekawe informacje i odmienne spojrzenie na kwestię zmiany klimatu. Nie może jednak ona moim zdanie służyć jako podstawowy przewodnik po tej tematyce.

***
Frank Ackerman jest ekonomistą, obecnie wykładającym na Tufts University w Medford, Massachusetts oraz związany jest ze Stockholm Environment Institute. Autor licznych publikacji z zakresu zmiany klimatu i ochrony środowiska w ujęciu ekonomicznym.

Can We Afford the Future? The Economics of the Warming World, Frank Ackerman, Zed Books Ltd, London, 2009

Źródło: CSRinfo
Drukuj   Delicious Delicious   wykop.pl Wykop