28.06.2007 r.

Co to jest społeczna odpowiedzialność biznesu?

Liliana Anam

Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR-Corporate Social Responsibility) gości na pierwszych stronach Financial Times czy The Economist, międzynarodowe organizacje jak Narody Zjednoczone czy OECD promują tę ideę, a niektóre rządy aktywnie włączają się w kształtowanie polityki dotyczącej CSR np. rząd Wielkiej Brytanii, który powołał Ministra ds. CSR.

Krótka historia

Początki odpowiedzialnego biznesu związane są z filantropią i ze Stanami Zjednoczonymi, gdzie miały miejsce narodziny nowoczesnej firmy. Pod koniec XIX wieku pojawiła się tam idea, zyskująca na popularności w okresie Wielkiego Kryzysu, która mówiła, że biznesmeni powinni być odpowiedzialni wobec społeczeństwa.

Nowoczesne spojrzenie na CSR pojawiło się w latach 50-tych za sprawą Howarda Bowena. W opublikowanej „Social Responsibilities of the Businessman” wyjaśniał, że aktywność biznesowa dotyka zwykłych ludzi, społeczeństwa i dlatego biznes powinien prowadzić takie działania, które będą spójne z celami i wartościami społecznymi. W następnych latach wskazywano, że społeczna odpowiedzialność biznesu zwraca uwagę menedżerów na szczególne relacje pomiędzy biznesem i społeczeństwem, których firma powinna być świadoma.

W latach 60-tych i 70-tych miała miejsce w USA dyskusja dotycząca etyki w biznesie, która zbudowała podwaliny współczesnych narzędzi takich jak np. audyt społeczny. Następnie, poczynając od USA i Europy za teorią podążyła praktyka i badania. W latach 90-tych pojawiły się nowe trendy i koncepcje jak zrównoważony rozwój (sustainable development) czy korporacyjny obywatel (corporate citizenship). Obecnie punkt ciężkości w rozwoju CSR przeniósł się ze Stanów Zjednoczonych do Europy, szczególnie Wielkiej Brytanii.

Społeczna odpowiedzialność biznesu

CSR, społeczna odpowiedzialność biznesu związana jest z relacją między biznesem a społeczeństwem. Wraz ze zmianami w biznesie, jakie przyniosła globalizacja, ta współzależność również uległa zmianie. Biznes musiał znaleźć sposób by odpowiedzieć na nowe oczekiwania społeczne i sprostać nowej roli.

Kluczową kwestią jest odpowiedź na pytanie wobec kogo biznes jest odpowiedzialny i co składa się na tą odpowiedzialność. Profesor zarządzania na University of Georgia, Carroll zdefiniował cztery grupy obowiązków firmy. Według niego odpowiedzialny biznes to taki, który przynosi zyski, przestrzega prawa, postępuje etycznie i wspiera społeczeństwo (jest dobrym obywatelem).

Z kolei profesor Freeman wprowadzając pojęcie interesariuszy (stakeholders) określił wobec kogo firma jest odpowiedzialna. Interesariuszem jest każdy, na kogo firma wpływa swoją działalnością i kto wpływa na firmę. Tradycyjnie do głównych interesariuszy zalicza się udziałowców, pracowników, dostawców, klientów, społeczność lokalną i środowisko naturalne.

Podsumowując, społecznie odpowiedzialny biznes (ostatnio po prostu odpowiedzialny biznes – corporate responsibility), to taki, który w swojej działalności nastawionej na zysk bierze pod uwagę racje interesariuszy w kontekście tych czterech wymiarów.

Trzy problemy

W praktyce toczy się dyskusja wokół trzech problemów jakie wynikają z tak ogólnej definicji. Po pierwsze, których interesariuszy firma powinna brać pod uwagę, po drugie, co dokładnie w praktyce oznacza „uwzględnianie interesów” i po trzecie, jak powyższe kwestie odnoszą się do działalności firmy, która z założenia funkcjonuje w ramach dwóch wskaźników: wzrostu i zysku.

Jest wiele czynników, które wpływają na rozwój CSR. Zwolennicy przedstawiają korzyści, jakie CSR przynosi firmie (tzw. business case for CSR), krytycy zaś wskazują na niedobory tej praktyki (sytuacje konfliktowe między firmą i interesariuszami).

CSR rozwija się różnie w zależności od sektora, obszaru geograficznego i systemu prawnego, co powoduje, że każdy kraj jak i firma ma swoją specyfikę. Przyjęło się, że CSR to działalność dobrowolna, wykraczająca poza ramy prawne, w rezultacie inaczej wygląda praktyka np. w Stanach Zjednoczonych a inaczej w Europie.

Tylko dla dużych firm?

CSR nie dotyczy jedynie firm dużych jak mogłaby sugerować nazwa „corporate”, ale również małych i średnich co zwykło się określać terminem odpowiedzialna przedsiębiorczość (responsible entrepreneurship). Co więcej CSR zyskuje też bardziej uniwersalny wymiar jako społeczna odpowiedzialność (SR), w której ważną rolę odgrywa zrównoważony rozwój i która dotyczy różnych organizacji, nie tylko firm ale i organizacji pozarządowych czy agend rządowych. W oparciu o taką formułę budowany jest standard ISO 26000.

Wbrew pozorom zagadnienie odpowiedzialnego biznesu jest dziedziną złożoną, ponieważ dotyka gospodarki, społeczeństwa i wartości, jakie ono wyznaje, relacji związanych z władzą w środowisku firmy jak i w jej relacjach z otoczeniem zewnętrznym.

Jeden z profesorów zauważył, że CSR należy do szczególnie „kontestowanych” koncepcji podobnie jak demokracja czy sprawiedliwość, gdzie dyskusja na temat istoty koncepcji zawsze będzie dotyczyła jej zastosowania. Dlatego też CSR-u nie można sprowadzić do przejściowej mody, PR-u czy relacji inwestorskich.

W praktyce...

Praktyka pokazuje, że CSR dynamicznie się rozwija, co znajduje odzwierciedlenie w większej innowacyjności i strategicznym sposobie wdrażania CSR przez firmy. Istnieją narzędzia, które im w tym pomagają, a także takie, które pozwalają mierzyć efekty. Powstały indeksy CSR-owe np. FTSE4good, które służą pomocą grupom inwestorów zainteresowanych inwestycjami w firmach odpowiedzialnych. Pojawiły się inicjatywy zrzeszające i wspierające biznes jak Global Compact, CSR Europe, czy Forum Odpowiedzialnego Biznesu, stowarzyszenia specjalistów i menedżerów ds. CSR, etyki biznesu, firmy consultingowe, targi dobrych praktyk, liczne badania i publikacje oraz…..krytycy.

Portal CSRinfo stawia sobie za zadanie przedstawienie ważnych zjawisk, trendów i różnych punktów widzenia. Dzięki dostarczonej przez nas informacji, będą mogli Państwo być świadomym i aktywnym uczestnikiem rozgrywającej się debaty. Zapraszamy doodwiedzania naszego serwisu!

 

Drukuj   Delicious Delicious   wykop.pl Wykop