15.09.2011 r.

Wymierna wartość natury: usługi ekosystemu

Renata Putkowska
Tlen, żywność, surowce, regulacja hałasu i zanieczyszczeń, przeciwdziałanie powodziom, zdrowie i dobre samopoczucie oraz wiele innych. Przyroda, choć nie wystawia rachunku, każdego dnia świadczy usługi, bez których człowiek nie umie się obejść.  Jednak brak ceny w potocznym tego słowa rozumieniu, nie oznacza, że są one pozbawione wartości. Co więcej, okazuje się, że mogą i powinny być ważnym elementem ekonomicznego rachunku.

Dary natury czy usługi ekosystemu?

Dary lasu, piękno przyrody, czyste powietrze - romantyczna metaforyka często okazuje się nieskuteczna w zderzeniu z kalkulacją ekonomiczną, np. podczas dyskusji o funduszach na ochronę drzew w mieście czy edukację ekologiczną.

Dlatego, specjaliści proponują pojęcie "usługi ekosystemu", które nadaje pewną wymierną wartość korzyściom, jakie człowiek czerpie z natury . Jeśli przyroda zostaje uznana za "dostawcę usług", wydatki na jej ochronę można określić mianem inwestycji, a ochronę środowiska uważać za praktyczne narzędzie odpowiedzialnego zarządzania zasobami naturalnymi.

Dzięki wymiernym wartościom poszczególnych usług i spójnej terminologii, łatwiej o porównanie ekonomicznych oraz ekologicznych efektów danej decyzji, np. budowy osiedla mieszkaniowego na terenie dotąd zielonym.

Znaleźć rynek

Okazuje się, że określenie wartości dóbr, które nie posiadają rynku w tradycyjnym tego słowa znaczeniu, nie jest dla ekonomii nowe (choć nie jest to łatwe zadanie). Do tzw. nierynkowych metod wyceny należą m.in. metoda kosztów podróży oraz metoda wyboru warunkowego. Oba sposoby zostały już z powodzeniem wykorzystane w polskich warunkach.

Pierwszy, okazał się przydatny podczas wyceny wartości Puszczy Białowieskiej. Obecnie park narodowy obejmuje 16% tego unikatowego terytorium. Władze samorządowe, tłumacząc się względami ekonomicznymi (pozyskiwanie drewna, zachowanie miejsc pracy), nie zgadzają się na jego rozszerzenie.

W 2010 roku, przychody z wyrębu drewna pozyskiwanego na terenie nieobjętym ochroną, zostały oszacowane na poziomie 3.5 – 5 mln zł rocznie.

Badania M. Giergicznego (2009) i P. Kalinki (2003) pozwoliły oszacować, że roczne koszty podróży, które ponoszą polscy turyści, by odwiedzić Białowieski Park Narodowy wynoszą co najmniej 11 mln zł . Z turystyką wiążą się dodatkowe wydatki, które odwiedzający ponoszą na miejscu, aby móc korzystać z usług oferowanych przez Puszczę Białowieską.

Oznacza to, że wartość rekreacyjna tego terenu jest co najmniej o ponad 2.5 razy większa niż wartość drewna tam pozyskiwanego. Mimo, że spór o rozszerzenie parku narodowego toczy się nadal, to jego zwolennicy zyskali ważny, porównywalny ekonomicznie argument.

Ekosystem się liczy

Innym przykładem są badania, które na zlecenie Fundacji Sendzimira przeprowadzali uczestnicy i uczestniczki XIV Akademii Letniej "Wyzwania Zrównoważonego Rozwoju". Ich celem jest obliczenie wartości drzew przyulicznych w centrum Łodzi.

Badania przeprowadzane są metodą wyboru warunkowego, która polega na postawieniu respondenta przed zestawem hipotetycznych wyborów i określenie jego preferencji w danej sytuacji.

Badający przedstawiali Łodzianom 12 scenariuszy różnych programów zwiększenia liczby drzew przyulicznych w centrum miasta oraz kosztów, które należałoby osobiście za te programy ponieść w postaci comiesięcznego podatku.

Dzięki szerokiemu zestawowi potencjalnych wyborów uda się określić nie tylko wymierną wartość drzew w tej części Łodzi, ale i przygotować możliwie najlepszy (odpowiadający preferencjom mieszkańców) program ich sadzenia w przyszłości.

Badanie będzie prowadzone jeszcze przez kilka kolejnych miesięcy, a wyniki zostaną opublikowane i przestawione władzom miasta na początku przyszłego roku.

Coraz więcej możliwości

Warto pamiętać, że wycena wartości usług ekosystemu do najłatwiejszych nie należy oraz, że uzyskane w ten sposób wyniki (chociaż stworzone za pomocą narzędzi ekonomicznych) są jedynie szacunkowymi wartościami i nie oddają całej złożoności procesów naturalnych.

Mimo to, wydaje się że ich uwzględnianie sprawia, że rachunek ekonomiczny danej decyzji lepiej oddaje rzeczywistość, na którą składa się przecież nie tylko ekonomia, ale i społeczeństwo oraz środowisko przyrodnicze.

Dlatego, w Polsce jest już kilka ośrodków naukowych i badawczych, które zajmują się tzw. ekonomią ekologiczną. Są to m.in. Warszawski Ośrodek Ekonomii Ekologicznej oraz Katedra Ekonomii Ekologicznej na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu.

Na Uniwersytecie Łódzkim, usługami ekosystemu zajmuje się doktor Jakub Kronenberg, który udzielił wywiadu dla CSRinfo.

Źródło: CSRinfo.org

 

Drukuj   Delicious Delicious   wykop.pl Wykop