04.01.2010 r.

SAM czyli Sustainability Assessment Model

Iza Pastuszyńska

Sustainability Assessment Model (SAM) został stworzony przez specjalistę do spraw Rozwoju Zrównoważonego w firmie BP w roku 1999. Początkowo strategia firmy uwzględniała aspekty związane ze zrównoważonym rozwojem, ale brakowało mechanizmów oraz narzędzi służących do oceny działalności BP pod tym kątem.

Zadaniem SAMu było wypełnienie tej luki. Powstały model służy do ewaluacji postępowania firmy na poziomie projektów. Jego głównym celem jest promocja przestrzegania zasad rozwoju zrównoważonego przez firmę jako całość oraz edukacja pracowników firmy w tym zakresie.

Rola SAMu

W metodzie SAM stosowane są tradycyjne grupy wskaźników służących do oceny postępowania jednostki, tj. ekonomia, surowce naturalne, środowisko naturalne oraz aspekty społeczne. Wskaźniki te prezentowane są następnie w formie wartości monetarnych.

SAM ma zastosowanie w ocenie alternatywnych scenariuszy (‘what if’ scenarios) oraz odgrywa istotną rolę w definiowaniu najbardziej opłacalnych aspektów danego projektu. Dzięki temu aspekty te mogą zostać uwypuklone, zwiększając tym samym ogólną efektywność projektu oraz zmniejszając jego negatywny wpływ na otoczenie.
Najważniejszą rolą SAMu jest promowanie myślenia uwzględniającego nie tylko samą firmę, ale także jej otoczenie, zaś jego podstawową zaletą to, że w modelu proces modelowania nie jest powiązany z procesem oceny zrównoważenia projektu.

Cztery etapy SAMu

Na SAM, podobnie jak metodę księgowania pełnych kosztów (full cost accounting), składają się cztery podstawowe etapy:
1.    Definiowanie podmiotu
W SAM, jako że jest on z założenia skoncentrowany na projektach, podmiotem będzie projekt pod kierownictwem konkretnego zespołu.

2.    Określenie zakresu analizy
SAM charakteryzuje się szerokim zakresem analizy. W metodzie uwzględnia się bowiem cały cykl życia produktu, tzw. cradle-to-grave (od kołyski do grobu).

3.    Identyfikacja konsekwencji
W ramach SAMu stosowane są cztery kategorie oceny konsekwencji: ekonomia, zużycie surowców, wpływ na środowisko naturalne oraz aspekty społeczne związane z projektem. Należy zauważyć, że kryteria te pokrywają się z trzema filarami rozwoju zrównoważonego, którymi są ekologia, ekonomia oraz aspekty społeczne. W celu uproszczenia procedur suma wskaźników użytych dla wszystkich kategorii nie może przekraczać 25. Czynnikami, które decydują o wyborze wskaźników są: dostępność danych, ich porównywalność oraz ‘zdrowy rozsądek’ podparty wiedzą na dany temat. Wskaźniki powinny być wybrane na samym początku procesu.

4.    Materializacja konsekwencji
Na tym etapie procesu zebrane dane w ramach wymienionych wyżej kryteriów są przeliczane na wartości pieniężne. Dane ekonomiczne, które są najłatwiejsze do zmierzenia, na bieżąco śledzone oraz księgowane stwarzają najmniej problemów.

W pozostałych trzech przypadkach sprawa jest dużo bardziej skomplikowana. W przypadku materializacji danych dotyczących surowców naturalnych, podczas wyceny, należy wziąć pod uwagę dostępność danego surowca, jego skończoność, a także fakt, że raz użyty nie będzie się on nadawał do ponownego użytku, który być może przyniósłby więcej korzyści.

Jeśli chodzi o pozostałe dane związane ze środowiskiem naturalnym, powinno się uwzględnić czas regeneracji środowiska naturalnego. Trzeba także pamiętać, że w całym cyklu życia produktu są etapy, będące poza kontrolą teamu zajmującego się projektem. W związku z tym, trudno jest oszacować, jaki wpływ na środowisko będzie miał dany produkt.

W przypadku firmy BP największe problemy stwarzała materializacja danych dotyczących aspektów społecznych. Pod terminem ‘aspekty społeczne’ kryją się bowiem trzy pod-kategorie: zewnętrzne konsekwencje wynikające z zatrudnienia, przyczynienie się projektu do stworzenia zrównoważonego społeczeństwa oraz społeczne konsekwencje wypuszczonych produktów.

Jednym z podstawowych problemów jest brak konkretnej definicji zrównoważonego społeczeństwa. SAM radzi sobie z tym przy użyciu wskaźników społecznych zastosowanych w Strategii Rozwoju Zrównoważonego wydanej przez rząd brytyjski. Wskaźnikami tymi są: przeciwdziałanie ubóstwu i wykluczeniu społecznemu, wyposażenie ludzi w umiejętności powalające im wykorzystać ich potencjał, redukcja przestępczości i strachu przed nią oraz redukcja liczby obiektów mieszkalnych niespełniających podstawowych wymogów.

Identyfikacja wskaźników nie rozwiązuje jednak problemu w całości. Kolejną przeszkodą jest znaleźnie powiązań pomiędzy tymi wskaźnikami a badanym projektem, co często jest bardzo trudne. Po uporaniu się ze skomplikowanym procesem materializacji danych, można wreszcie stworzyć ‘podpis SAM’, będący wykresem, na podstawie którego można ocenić zrównoważenie badanego projektu.

Bibliografia:
Bebbington, J. 2007. Accounting for Sustainable development Performance. Oxford: CIMA Publishing.

Źródło: CSRinfo
Drukuj   Delicious Delicious   wykop.pl Wykop